• อุทยานแห่งชาติภูสระดอกบัว มีเนื้อที่อยู่บนแนวเขตรอยต่อ 3 จังหวัด คืออำเภอนิคมคำสร้อย อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร อำเภอเลิงนกทา จังหวัดยโสธร อำเภอชานุมารและอำเภอเสนานิคม จังหวัดอุบลราชธานี มีเนื้อที่ประมาณ 232 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 145,000 ไร่
ลักษณะภูมิประเทศ
• สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไป เป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน ทอดตัวเป็นแนวจากทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ลงสู่ทิศตะวันออกเฉียงใต้ ประกอบด้วยป่าอันอุดมสมบูรณ์หลายชนิด พื้นที่หลายแห่งมีลานหินขนาดใหญ่ ชาวท้องถิ่นเรียกว่า “ดาน” กระจายอยู่ตามยอดเขาต่างๆ มียอดภูกระซะ เป็นยอดสูงสุดประมาณ 481 เมตร จากระดับน้ำทะเล ยอดอื่นมีความสูงโดยเฉลี่ยประมาณ 350-450 เมตร พื้นที่เหล่านี้ยังเป็นแหล่งกำเนิดของต้นน้ำหลายสาย เช่น ห้วยทม ห้วยกะบก ห้วยก้านเหลือง ห้วยลำกลาง ห้วยขี้เหล็ก ห้วยหินขัว ห้วยตูบ และห้วยไห เป็นต้น
พันธุ์ไม้และสัตว์ป่า
• ป่าส่วนใหญ่เป็นป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้ง กระจายอยู่ตามเทือกเขาต่างๆ มีไม้มีค่า อยู่เป็นจำนวนมาก เช่น มะค่าโมง มะค่าแต้ ประดู่ ชิงชัน พยุง แดง ตะเคียนทอง ยาง กระบาก เป็นต้น บริเวณพื้นที่ป่าเหล่านี้มีสัตว์ป่าอยู่หลายชนิด โดยเฉพาะที่เทือกเขาภูสระดอกบัวซึ่งเป็นพื้นที่ป่าขนาดใหญ่และอุดมสมบูรณ์ไปด้วยแหล่งน้ำ เราสามารถพบสัตว์ป่าได้หลายชนิด เช่น เก้ง หมูป่า หมาไน สุนัขจิ้งจอก อีเห็น ลิง เม่น กระจง บ่าง ค้างคาว สัตว์ปีกประเภทต่างๆ ได้แก่ ไก่ฟ้าพญาลอ ไก่ฟ้าหลังขาว ไก่ป่า เป็นต้น
แหล่งท่องเที่ยว
• ภูผาแต้มประกอบด้วยรูปรอยฝ่ามือ และภาพเขียนสีโบราณก่อนประวัติศาสตร์ สันนิษฐานว่า เป็นยุคเดียวกับภาพเขียนสีของอุทยานแห่งชาติมุกดาหาร(ภูผาเทิบ)และอุทยานแห่งชาติภูผาแต้มจังหวัดอุบลราชธานี ภาพเขียนสีและรอยฝ่ามือนี้มีอยู่ที่เพิงผาของภูผาแต้ม ซึ่งมีลักษณะคล้ายถ้ำ เพราะหินไหลลื่นลงมา ภาพเหล่านี้จึงอยู่สูงจากพื้นถ้ำ ประมาณ 7-12 เมตร และถ้ำนี้ยาวประมาณ 60 เมตร
• ผามะเกลือ เป็นจุดชมวิวและที่พักผ่อนหย่อนใจอยู่ใกล้บริเวณภูผาแต้ม มีลักษณะเป็นลานหินใต้เพิงผา ร่มรื่นไปด้วยแมกไม้เหมาะสำหรับนั่งเล่นและพักผ่อนลานหินบนภูวัด แหล่งท่องเที่ยวของชาวท้องถิ่น โดยรอบภูผาแต้ม ในช่วงฤดูแล้ง วันสงกรานต์และวันสำคัญทางศาสนา สถานที่แห่งนี้เป็นที่สำหรับประกอบพิธีทางศาสนา มีชาวบ้านมาชุมนุมกันเป็นจำนวนมาก
• ภูผาหอมเป็นจุดชมวิวที่สวยงามมากของเทือกเขาภูผาแต้ม จุดนี้เราสามารถมองเห็นทิวทัศน์ได้ในระยะไกลไปทางทิศตะวันตก มีความสูงประมาณ 386 เมตร จากระดับน้ำทะเล เบื้องหน้าเราจะมองเห็นยอดเขาภูหมู ภูแผงม้า ภูไม้ซาง ภูของ ภูอัครชาด ในยามเย็นที่จุดนี้มีนักท่องเที่ยวนิยมมาชมพระอาทิตย์ตก เพื่อเก็บภาพอันน่าประทับใจ และพักค้างแรมกันมาก
• ภูสระดอกบัว เป็นภูเขาที่มีความสูงประมาณ 423 เมตร บนรอยต่อเขต 3 จังหวัด ที่ยอดภูสระดอกบัว มีแอ่งหินขนาดกว้างประมาณ 2-3 เมตร ลึกประมาณ 1 เมตร อยู่ 5 - 6 แอ่ง มีน้ำขังตลอดปี มีบัวพันธุ์ขนาดเล็กขึ้นอยู่เต็มสระ เมื่อออกดอกจะดูสวยงามมาก ชาวบ้านเล่ากันว่ามีบัวขึ้นอยู่อย่างนี้มานานแล้วและเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ จึงได้ชื่อว่า “ภูสระดอกบัว” และบริเวณเดียวกันมีถ้ำขนาดใหญ่เคยเป็นที่อยู่อาศัยของ ผกค. สามารถจุคนได้ถึง 100 คน
• ภูผาแตก หรือชื่อทางยุทธการสงครามว่า “เนิน 420” ที่นี่เป็นจุดชมวิวที่มีองค์ประกอบทางธรรมชาติสวยงามมาก ทางด้านทิศเหนือเราสามารถมองเห็นทิวเขาของอุทยานแห่งชาติมุกดาหารในระยะไกล
• ลานหินและป่าเต็งรังแคระ พบทั่วไปและมีอยู่มาก เป็นลานหินยาวและใหญ่ บางแห่งมีขนาด 20 - 40 ไร่ สลับกับป่าเต็งรังแคระ บางแห่งเป็นป่าเต็งรังสลับป่าหญ้าเพ็ก มองดูสวยงามมากพบอยู่หลายแห่ง เช่น หลังภูวัด หลังภูผาหอม หลังภูสระดอกบัว ภูกบก ภูหัวนาค เป็นต้น
บ้านพักและสิ่งอำนวยความสะดวก
• อุทยานแห่งชาติภูสระดอกบัวได้จัดสถานที่กางเต็นท์ไว้บริการนักท่องเที่ยว
การเดินทาง
• จากกรุงเทพฯ - ผ่านอำเภอเลิงนกทา จังหวัดยโสธร ไปยังอำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร ระหว่างหลักกิโลเมตรที่ 24-26 ประมาณ 1 กิโลเมตร อุทยานแห่งชาติภูสระดอกบัวอยู่ห่างจากจังหวัดมุกดาหารประมาณ 60 กิโลเมตร ซึ่งที่ทำการอุทยานแห่งชาติฯ จะตั้งอยู่บริเวณอ่างเก็บน้ำหินข้อ บ้านหนองเม็ก ตำบลป่าไร่ อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร
การติดต่อ
• อุทยานแห่งชาติภูสระดอกบัว อ่างเก็บน้ำหินข้อ บ้านหนองเม็ก ตำบลป่าไร่ อ.ดอนตาล จ.มุกดาหาร โทรศัพท์ : (0) 4261 9076