• วัดศรีดอนคำ หรือ วัดพระธาตุศรีดอนคำ
• ที่ตั้ง ต.ห้วยอ้อ อ.ลอง จ.แพร่ อยู่เลยที่ว่าการอำเภอไปเล็กน้อย ห่างจากตัวเมืองแพร่ 45 กม.
• ความเป็นมา วัดศรีดอนคำ หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า “วัดห้วยอ้อ” เป็นพระธาตุเก่าแก่ขนาดใหญ่ภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า สร้างขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ. 1078 คราวพระนางจามเทวีเสด็จจากเมืองละโว้ไปเมืองหริภุญชัย พระธาตุแห่งนี้ได้รับการบูรณะหลายครั้ง ปัจจุบันมีฐานเป็นปูน ส่วนบนประดับด้วยแผ่นโลหะสีทอง

• สิ่งที่น่าสนใจเป็นพิเศษ
• พระเจ้าพร้าโต้ เป็นพระพุทธรูปไม้ศิลปะล้านนา ขนาดหน้าตัก 74 ซม. ฐานกว้าง 34 ซม. สูง 8.84 ซม. สร้างโดยการใช้มีดพร้า หรือ มีดโต้ ซึ่งสร้างเสร็จภายใน 1 วัน ก่อนพระอาทิตย์ตกดินและนิยมเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “พระเจ้าทันใจ”
• หอไตร เป็นแหล่งรวบรวมตำนาน พระพุทธรูปเก่าแก่ ตลอดจนคัมภีร์ต่างๆ
• ระฆัง ที่ทำจากลูกระเบิดอันเป็นทีมาของคำว่า “แพร่แห่ระเบิด” ในช่วงที่เกิดขึ้นระหว่างสงครามเอเชียบูรพา หรือช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง มีระเบิดตกลงมา ด้วยความสามารถและภูมิปัญญาของชาวบ้านแถบนั้น ได้ควักดินปืนไประเบิดหาปลาเหลือเพียงปอกของระเบิดซึ่งเป็นเหล็กหนัก ชาบ้าเกิดความเสียดายจึงได้ช่วยกันแบกหามใส่เกวียนไปถวายวัดทำเป็นระฆัง ผู้คนที่ผ่านไปมาไม่เข้าใจก็ต่างนำไปพูดกล่าวชานว่า “แพร่แห่งระเบิด”
• พระเจดีย์ บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าสมัยพระนางามเทวีเสด็จจากเมืองละโว้ไปเมืองหริภุญชัย

• เทศกาลงานประเพณีที่สำคัญ
• งานไหว้สานนมัสการพระธาตุศรีดอนคำ จะจัดในช่วงเดือนพฤศจิกายน (ปี 2554 การจัดงานตรงกับวันที่ 8 – 10 พฤศจิกายน 2554)

• อานิสงส์การบูชา การกราบไหว้พระเจ้าพร้าโต้หรือพระเจ้าทันใจ จะทำให้เกิดบารมีด้านการประสบความสำเร็จที่พึงปรารถนาในเวลาอันรวดเร็ว
• เจ้าอาวาสวัดศรีดอนคำ พระครูอดุลสารธรรม
• คำไหว้บูชาพระธาตุศรีดอนคำ ตั้งนะโม 3 จบ "สุวัญณะจะเร มะโนรัมเม อุรุคะธา ตงสุปะติฏฐิตา ติฏฐะวะรัง อะหัง วันทามิ สัพพะทา"
• พระเจ้าพร้าโต้ (รุ่นบูรณะธาตุ) คนทั่วไปเชื่อกันว่าเป็นพระที่เพิ่มบารมี ลดเคราะห์ ให้โชค ปลอดภัยอันตรายทั้งปวง
• วัดศรีดอนคำ โทร. 08 6015 9298, 0 5458 1278

• วัดพระธาตุศรีดอนคำ
• วัดพระธาตุศรีดอนคำ หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า "วัดห้วยอ้อ" เป็นวัดที่ตั้งมาช้านาน เป็นโบราณสถานที่มีพระธาตุเก่าแก่ขนาดใหญ่ ภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า สร้างขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ.1078 เมื่อคราวพระนางจามเทวีเสด็จจากเมืองละโว้ไปเมืองหริภุญชัย
• พระธาตุศรีดอนคำ พระธาตุแห่งนี้ได้รับการบรูณะหลายครั้ง ปัจจุบันมีฐานเป็นปูน ส่วนบน ประดับด้วยแผ่นโลหะสีทอง
• ด้านหลังพระอุโบสถหลังใหญ่ มีองค์พระธาตุซึ่งบรรจุพระอุรัฐิ (กระดูกหน้าอก) ของพระพุทธเจ้า มีศาลาประดิษฐานของพระเจ้าเชียงแสนอยู่ภายในวัด ถือว่าเป็นพระธาตุที่มีอายุเก่าแก่มาช้านานคู่กับวัดพระธาตุศรีดอนคำ

• ประวัติพระเจ้าพร้าโต้ วัดพระธาตุศรีดอนคำ
• พระครูอดุลย์สารธรรม เจ้าอาวาสวัดพระธาตุศรีดอนคำ รูปปัจจุบัน บอกเล่าถึงความเป็นมาของ พระเจ้าพร้าโต้ ว่า พระเจ้าพร้าโต้ แกะด้วยพร้าโต้ หรือมีดอีโต้ ศิลปะพื้นบ้านผสมผสานศิลปะเชียงรุ้ง ซึ่งผู้สร้างใช้ความพยายามอย่างยิ่งในการใช้พร้าโต้แกะให้ออกมาเป็นพระพุทธรูปที่สวยงาม
• จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของเมืองลองที่มีการสร้าง"วัดศรีดอนคำ" มีพระยาลำปางและพระยานครแพร่ช่วยกันสร้าง มีการขออนุญาตโบกปูนและสร้างกุฏิให้พระเจ้ามหาเถรเจ้าสุทธนะเป็นพระประธาน โดยได้สร้างพระวิหารขึ้นในปี พ.ศ.2236 พร้อมพระอุโบสถขนาดเล็กกว้าง 4 วา ยาว 8 วา โดยลาดพื้นและผูกพัทธสีมา มีการจัดทำพระพุทธรูปองค์หนึ่งเรียกว่า พระเจ้าพร้าโต้ โดยสร้างจากไม้แก่นจันทน์ทั้งต้น และส่วนที่มีขนาดเล็กได้สร้างพระขนาดเล็กอีก 4 องค์ รวมทั้งสิ้น 5 องค์ องค์ที่ 2 กรมศิลปากรอัญเชิญไปประดิษฐานที่ไร่แม่ฟ้าหลวง องค์ที่ 3 อัญเชิญไปประดิษฐานที่พิพิธภัณฑ์วัดหลวง อ.เมืองแพร่ องค์ที่ 4 ถูกขโมยไป องค์ที่ 5 มีขนาดเล็กที่สุด ประดิษฐานอยู่ที่วัดศรีดอนคำ
• พระเจ้าพร้าโต้ มีความสูง 3 เมตร หน้าตักกว้าง 1.5 เมตร ปัจจุบันกรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนไว้แล้ว และทางวัดได้สร้างศาลาให้ประดิษฐานเป็นอย่างดี ป้องกันการโจรกรรม นอกจากนี้ ในพิพิธภัณฑ์ยังมีพระไม้ขนาดเล็ก ที่สร้างด้วยมีดอีกจำนวน 1,000 องค์
• หากมีโอกาสเดินทางมาเยือนเมืองแพร่ แวะผ่านไปเที่ยวอำเภอลอง เข้าไปกราบนมัสการ พระเจ้าพร้าโต้ วัดศรีดอนคำ จ.แพร่ ชมศิลปะฝีมือของบรรพบุรุษชาวพุทธล้านนาและนมัสการขอพรกับ"พระธาตุศรีดอนคำ" ทำให้เราอิ่มเอิบใจในกุศลผลบุญและความโชคดีเป็นสิริมงคลแก่ตัวเองตลอดไป