อุทยานแห่งชาติสันกาลาคีรี มีอาณาเขตอยู่ในท้องที่ อำเภอสะบ้าย้อย จังหวัดสงขลา ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าเทือกเขาโต๊ะเทพ ป่าควนหินลับ ป่าสงวนแห่งชาติป่าเขาแตน ป่าควนเจดีย์ ป่าเขาพระยาไม้ ป่าควนกำแพง ป่าสงวนแหงชาติป่าควนราสอ ป่าควนน้ำร้อน ป่าควนสอหรอ ป่าควนบางพลา และป่าโต๊ะเทพ มีพื้นที่รวม 133,887 ไร่ หรือประมาณ 214 ตารางกิโลเมตร สภาพพื้นที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยพันธุ์ไม้และสัตว์ป่านานาชนิดที่น่าสนใจ ประกอบกับมีจุดเด่นของธรรมชาติ ได้แก่ น้ำตก ถ้ำ ป่าต้นน้ำเทพา และป่าพรุ ซึ่งมีเนื้อที่ประมาณ 300 ไร่
ลักษณะภูมิประเทศ
สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปลักษณะของอุทยานแห่งชาติสันกาลาคีรีเป็นภูเขาสลับซับซ้อน ซึ่งเป็นแนวเขตพรมแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศมาเลเซียและเป็นพื้นที่ต้นน้ำลำธารที่ก่อกำเนิดลุ่มแม่น้ำเทพา
พันธุ์ไม้และสัตว์ป่า
สภาพผืนป่า เป็นป่าดิบชื้น มีเรือนยอดของไม้ปกคลุม ซึ่งมีไม้สำคัญ ๆ ทางเศรษฐกิจอยู่มากมาย ได้แก่ ไม้ตะเคียน ไม้สยา ไม้กระยาเลย และไม้หลุมพอ อีกมากมาย
ประเภทของสัตว์ป่า โดยทั่วไป สัตว์ป่าส่วนใหญ่เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีขนาดกลางและขนาดเล็ก สัตว์ปีก สัตว์เลื้อยคลาน นก แมลง และสัตว์ป่าที่มีค่าหายากต่าง ๆ เช่น กระทิง หรือเมย เลียงผาหรือโครำ ช้างแคระหรือช้างหัวแดง ไก่จุก นกเงือกกรามช้าง นกเงือกเล็กหรือนกแก็ก นกเงือกหัวแรด นกเงือกใหญ่หรือนกกก หรือนกกาฮัง เป็นต้น
แหล่งท่องเที่ยว
บ้านซีหุย เป็นจุดเด่นทางด้านประวัติศาสตร์ สถานที่แห่งนี้ คือ ชุมชนใหญ่ในสมัยราวร้อยกว่าปีมาแล้ว พื้นที่เป็นที่ราบกว้างขวางนับพันไร่ ที่แวดล้อมไปด้วยภูเขาและลำธาร ชุมชนกลางผืนป่าแห่งนี้ต้องล่มสลายลงด้วยโรคระบาด คนดั้งเดิมเป็นคนไทยที่อาศัยอยู่ในประเทศมาเลเซีย คือ เมืองไทรบุรี ได้เดินทางมาเพื่อหาพื้นที่แห่งใหม่ในการอยู่อาศัย มาพบพื้นที่ราบ จำนวน 3 แห่ง คือ บริเวณชายแดนไทย-มาเลเซีย ตรงหลักเขตแดนที่ 39-40 มีชื่อว่า บ้านมะระเหนือ-บ้านมะระใต้
ถ้ำกระดูก อยู่ห่างจากบ้านซีหุย ประมาณ 1 กิโลเมตร ภายในเป็นลานกว้างคล้ายห้องโถงใหญ่จุคนได้ราว 50 คน และถ้ำนี้เคยเป็นที่เก็บกระดูกของคนในยุคนั้น
ถ้ำผึ้ง ลักษณะเป็นถ้ำหินปูนที่มีความงามตามธรรมชาติ ในทุก ๆ ปีจะมีผึ้งมาทำรังบริเวณชงอยผาด้านบนของถ้ำเป็นจำนวนมาก ประกอบกับทัศนียภาพโดยรอบมีความร่มรื่น
บางเทพา เกิดจากสายน้ำสองสายที่ไหลมาบรรจบกัน คือ คลองลำหลอดกับคลองเทพาและได้พัดเอาตะกอนดินทรายมาทับถมเกิดเป็นลานกว้าง เป็นหาดทราย
การเดินทาง
รถยนต์ การเดินทางไปยังพื้นที่อุทยานแห่งชาติสันกาลาคีรีสามารถเดินทางโดยรถยนต์ตามเส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 43 สงขลา-ปัตตานี ไปตามเส้นทางผ่านอำเภอเทพา ถึงอำเภอสะบ้าย้อย จากอำเภอสะบ้าย้อยไปตามเส้นทาง อำเภอยะหา เข้าไปตามเส้นทาง บ้านบาโหย อีกประมาณ 40 ก.ม. ถึงที่ทำการอุทยานแห่งชาติ
สถานที่ติดต่อ
อุทยานแห่งชาติสันกาลาคีรี ที่ว่าการอำเภอสะบ้าย้อย อ.สะบ้าย้อย จ.สงขลา โทรศัพท์ : (6674) 311020