อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพงัน พื้นที่ของเกาะพะงัน ซึ่งเป็นป่าสงวนแห่งชาติป่าเกาะพะงัน มีธารน้ำตก ป่าไม้ และสัตว์ป่าที่อุดมสมบูรณ์ สามารถที่จะพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวต่อไปในอนาคต กรมป่าไม้ได้ดำเนินการสำรวจพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าเกาะพะงัน และป่าน้ำตกธารเสด็จ ป่าเขาลาดไม้แก้ว ป่าเขาค่าย ป่าเขาตาหลวง ป่าเขาหินนก ป่าแหลมนายโพธิ์-แหลมกะทะคว่ำ และ ป่าเขาไฟไหม้ ขณะนี้อยู่ระหว่างการดำเนินการจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติและใช้ชื่อว่า อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพงัน ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด 66 ตารางกิโลเมตร หรือ 41,250 ไร่ เป็นพื้นน้ำ 19 ตารางกิโลเมตร หรือ 11,875 ไร่ พื้นที่บก 47 ตารางกิโลเมตร หรือ 29,375 ไร่
ลักษณะภูมิประเทศ
   ลักษณะภูมิประเทศทั่วไปเป็นภูเขาสูง โดยมียอดเขาสูงสุด คือ ยอดเขาหรา มีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 627 เมตร มีป่าเขาที่อุดมสมบูรณ์ ประกอบด้วยเกาะต่างๆ ได้แก่ เกาะพะงัน เกาะแตนอก เกาะแตใน เกาะม้า และเกาะเต่า ซึ่งอยู่ห่างจากเกาะพะงันไปทางทิศเหนือประมาณ 30กิโลเมตร สภาพโดยทั่วไป จึงเป็นภูเขาสลับซับซ้อนมีที่ราบตามหุบเขาและบริเวณอ่าวต่างๆ รอบเกาะ
ลักษณะภูมิอากาศ
   สภาพภูมิอากาศโดยทั่วไปของเกาะพะงัน มีฝนตกเกือบตลอดปี ลักษณะอากาศโดยทั่วไปจัดอยู่ในเกณฑ์อบอุ่น โดยมีอุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปี ประมาณ 27.7 องศาเซลเซียส อุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุดในเดือน พฤษภาคม ประมาณ 32.5 องศาเซลเซียส ซึ่งเป็นช่วงที่มีอากาศร้อน อุณหภูมิเฉลี่ยต่ำสุดในช่วงเดือนธันวาคมและเดือนมกราคม ประมาณ 23.9–24.0 องศาเซลเซียส เป็นช่วงที่อากาศเริ่มเย็นตัวลง ปริมาณน้ำฝนตลอดปี ประมาณ 1,848.3 มิลลิเมตร เดือนกุมภาพันธ์ มีปริมาณน้ำฝนน้อยที่สุด ประมาณ 38.3 มิลลิเมตร เดือนพฤศจิกายนมีปริมาณน้ำฝนมาก ประมาณ 427.8 มิลลิเมตร
พันธุ์ไม้และสัตว์ป่า
   ป่าดงดิบชื้น เป็นป่าไม้ไม่ผลัดใบ มีสีเขียวสดตลอดปี สภาพป่ารกทึบทั้งในเรือนยอดของไม้ใหญ่และ ชั้นไม้พื้นล่างที่สำคัญ ได้แก่ ตะเคียนทอง กระท้อน เป็นต้น
   ป่าดงดิบแล้ง เป็นป่าที่ปกคลุมบริเวณไหล่เขา ตามร่องน้ำที่เป็นเขาหินเป็นส่วนใหญ่ มีพันธุ์ไม้ที่สำคัญ ได้แก่ ไม้พลองใบใหญ่ยมหินหาดรุม และยมเขาเป็นต้น
   ป่าเขาหินปูน พันธุ์ไม้ที่พบ ได้แก่โพทะเล ปอทะเล สลัดได และว่านสบู่เลือด เป็นต้น
สัตว์ป่า
   สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ประกอบด้วย กวางป่า ลิง ค่าง นางอาย พังพอน มีอยู่มากมายประมาณ ไม่น้อยกว่า 200 ตัว
   นก ประกอบด้วยนกหลายชนิด เช่น เหยี่ยวแดง นกออก นกขุนทอง เป็นต้น
   สัตว์เลื้อยคลาน ประกอบด้วย เต่า ตะพาบน้ำ ซึ่งอาศัยอยู่ตามลำธารน้ำจืดในป่า และสัตว์ประเภทงูชนิดต่างๆ ทั้งที่มีพิษ และไม่มีพิษ เช่น งูเห่า งูจงอาง งูเขียว งูเหลือม เป็นต้น
   สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ ประกอบด้วย กบ เขียด ชนิดต่างๆ ส่วนมากพบตามบริเวณลำห้วย
   ปลาและสัตว์น้ำจืดอื่นๆ ประกอบด้วย ปลาดุก ปลาช่อน กุ้ง ปูน้ำจืด และเต่านา เป็นต้น
   สัตว์ทะเล ประเภทปลา ประกอบด้วย ปลากะเบนจุดขาว กระเบนราหู ฉลามวาฬ ปลาการ์ตูนย์อินเดียแดง เป็นต้น ประเภทหอย ได้แก่ หอยนางรม หอยมือเสือ และหอยร้อยรู ประเภทหมึก เช่น หมึกกล้วย หมึกกระดอง หมึกลาย เป็นต้น เต่าทะเลที่พบ มี 2 ชนิด ได้แก่ เต่าตนุ และเต่ากระ
แหล่งท่องเที่ยว
   น้ำตกธารประพาส เป็นน้ำตกแห่งที่ 2 ของเกาะพะงันที่ได้รับพระราชทานนามจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อคราวเสด็จประพาสรอบอ่าวบ้านดอน เมื่อปี พ.ศ. 2432
   น้ำตกธารประเวศ เป็นน้ำตกแห่งที่ 3 ของเกาะพะงันที่ได้รับพระราชทานนามจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อคราวเสด็จประพาสรอบอ่าวบ้านดอน เมื่อปี พ.ศ. 2441
   น้ำตกธารเสด็จ เป็นน้ำตกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของเกาะพะงัน อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานแห่งชาติ 25 กิโลเมตร ราษฎร์ชาวเกาะพะงันถือกันว่าเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ มีประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์ในราชวงศ์จักรี เคยเสด็จประพาสหลายรัชกาล ตั้งแต่รัชกาลที่ 5 รัชกาลที่ 6 รัชกาลที่ 7 และรัชกาลที่ 9 โดยเฉพาะรัชกาลที่ 5 ได้เสด็จประพาสน้ำตกธารเสด็จรวม 14 ครั้ง ปรากฏตามหลักฐานที่ทรงจารึกไว้ที่ก้อนหินบริเวณใกล้ๆ น้ำตกธารเสด็จ ในปัจจุบันพลับพลาที่ทรงประทับได้ผุพังไปหมดแล้ว คงเหลือเพียงเสาตอม่อและกระเบื้องให้เห็นเป็นหลักฐาน
   น้ำตกแพง เป็นน้ำตกที่เกิดจากเทือกเขาบริเวณบ้านมะเดื่อหวาน ไหลจากหน้าผาสูง มีความสวยงามมาก มีน้ำไหลตลอดปี อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานแห่งชาติ 25 กิโลเมตร มีถนนดินลูกรังเข้าถึงน้ำตก นักท่องเที่ยวนิยมเข้าไปเที่ยวชมเกาะและพักผ่อนหย่อนใจ สภาพป่าบริเวณใกล้เคียงอยู่ที่สภาพสมบูรณ์และสวยงาม
   เกาะตุ้งกู เกาะตุ้งกา เป็นเกาะหินปูนที่มีต้นไม้น้อยมาก พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นหินขรุขระ เป็นแหล่งวางไข่ของนกนางนวลแกลบ บริเวณชายฝั่งโดยรอบมีลักษณะเป็นหน้าผาหินชัน เป็นที่นิยมของนักดำน้ำ เนื่องจากมีปลาชุกชุม และพบเห็นฉลามวาฬบ่อยครั้ง อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานแห่งชาติ 20 กิโลเมตร
   เขาหรา เป็นยอดเขาที่สูงที่สุดของเกาะพะงัน สูงประมาณ 627 เมตร จากระดับน้ำทะเล เป็นจุดที่สามารถมองเห็นทิวทัศน์ของเกาะพะงันได้ทั่วทั้งเกาะ อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานแห่งชาติ 10 กิโลเมตร
   อ่าวธารเสด็จ เป็นพื้นที่อ่าวที่อยู่ติดต่อกับน้ำตกธารเสด็จ มีลักษณะเป็นพื้นที่ราบติดกับชายทะเล มีเนื้อที่ประมาณ 3 ไร่เศษ มีหาดทรายที่สวยงามและน้ำทะเลใสสะอาด เหมาะแก่การพักผ่อนและเล่นน้ำทะเล อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานแห่งชาติ 25 กิโลเมตร
การเดินทาง
   เรือด่วน เป็นเรือโดยสารขนาดกลาง จุคนโดยสารประมาณ 150 คน บริการวันละ 2 เที่ยว (ไป-กลับ) ระยะเวลาการเดินทางจากสุราษฎร์ธานีเกาะพะงันประมาณ 4 ชั่วโมง
   เรือนอน เป็นเรือโดยสารธรรมดาและขนส่งสินค้า เป็นแบบ 2 ชั้น จุผู้โดยสารประมาณ 160 คน เดินทางในช่วงกลางคืน จัดที่นอนสำหรับผู้โดยสารทุกคน มีบริการวันละ 2 เที่ยว (ไป-กลับ) ระยะเวลาเดินทางจากสุราษฎร์ธานี-เกาะพะงัน ประมาณ 8 ชั่วโมง
   เรือเฟอร์รี่ เป็นเรือโดยสารและขนส่งสินค้าขนาดใหญ่ จุผู้โดยสารประมาณ 500 คน รวมทั้ง รถยนต์ รถบรรทุก ประมาณ 50 คัน มีบริการวันละ 4 เที่ยว (ไป-กลับ) ระยะเวลาเดินทางจากสุราษฎร์ธานีเกาะพะงัน การเดินทางไปอุทยานแห่งชาติ ใช้เวลาประมาณ 6 ชั่วโมง
   การเดินทางจากกรุงเทพฯ ไปยังจังหวัดสุราษฎร์ธานี ระยะทางประมาณ 650 กิโลเมตร
สถานที่ติดต่อ
   อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพงัน 108 หมู่ 3 บ้านมะเดื่อหวาน ตำบลเกาะพะงัน อ.เกาะพะงัน จ.สุราษฏร์ธานี 82480