• วัดมิ่งเมือง
• ความเป็นมา วัดมิ่งเมืองสันนิษฐานว่าน่าจะสร้างมาพร้อมกับการสร้างย้ายเมืองน่านจากภูเพียงแช่แห้ง มาตั้งเมืองน่านใหม่บนฝั่งตะวันตกของแม่น้ำน่าน คือ ที่ตั้งในปัจจุบัน แต่กลายเป็นวัดร้างต่อมาในปี 2400 พระเจ้าอนันตวรฤทธิเดช ผู้ครองนครน่านเกิดศรัทธากับการสถาปนาวัดใหม่ขึ้นในพื้นที่วัดร้างเดิม และได้เสด็จถวายสักการะบวงสรวงเสาหลักเมืองใกล้กับวัดร้างดังกล่าว “วัดมิ่งเมือง”
• นอกจากนี้ ท่านเจ้าอาวาสวัดมิ่งเมืองได้ให้ข้อมูลว่าวัดมิ่งเมือง เดิมมีชื่อเรียกตามที่ปรากฏบนแผ่นทองคำจารึกอักษรพม่าว่า “วัดตะละแม่ศรี” ซึ่งเป็นชื่อของผู้สร้างวัด มีนามว่า เจ้านางตะละแม่ศรี เป็นพระมเหสีของพ่อขุนเม็งรายมหาราช มหากษัตริย์แห่งแคว้นล้านนาผู้สร้างเมืองเชียงราย เจ้านางตะละแม่ศรีทรงมีอีกพระนามหนึ่งที่ปรากฏในแผ่นจารึกคือ มหาเทวีอุษาปายะโค พระนางเป็นธิดาของพระเจ้าพายุเจ็ง กษัตริย์พม่า เจ้าเมืองพะโค (หงสาวดี) ซึ่งได้มอบถวายให้เป็นข้าบาทบริจาริกาแด่พ่อขุนเม็งรายมหาราช เมื่อทรงชนะสงครามจากพม่า และวัดแห่งนี้ยังเป็นวัดประจำพระองค์ของพระนางอั๊วะมิ่งจอมเมือง (พระนางเทพคำกล๋าย – พระนางอั๊วะมิ่งไข่ฟ้า หรือพระนางอกแอ่น ซึ่วเป็นวีรสตรีของชาวไทยลื้อที่ได้ปลอมตัวเป็นชายออกรบจนได้รับชัยชนะ) พระนางอั๊วะมิ่งจอมเมือง ทรงเป็นพระราชชนนีของพ่อขุนเม็งรายมหาราช พระนางจะเสด็จมาทรงปฏิบัติธรรมที่วัดแห่งนี้เป็นประจำ และในตำนานวัดที่ปรากฏในรัชสมัยของพ่อขุนเม็งรายมหาราช พระนางจะเสด็จมาประกอบพิธีทางพระพุทธศาสนาที่สัดมิ่งเมืองปีละสองครั้ง คือ ในคืนวันเพ็ญวิสาขบูชา ขึ้น 15 ค่ำเดือน 6 และในคืนวันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ซึ่งตรงกับวันลอยกระทง หรือประเพณียี่เป็งของชาวล้านนา ทรงจุดผางประทีปบูชาพระเจดีย์ศรีมิ่งเมืองในวัด ซึ่งปัจจุบันเป็นที่บรรจุพระอัฐิของพระนางเทพคำกล๋ายและพระอัฐิของมหาเทวีอุษาปายะโค

• สิ่งที่น่าสนใจเป็นพิเศษ
• องค์พระประธาน เป็นพระพุทธรูปปูนปั้น ลงรักปิดทองทั้งองค์ เป็นศิลปะเชียงแสน มีอายุถึง 400 กว่าปี ซึ่งมีนามว่า “หลวงพ่อพระศรีมิ่งเมือง” ที่มีพุทธลักษณะที่งดงามตามพุทธศิลป์แบบเชียงแสน โดยเฉพาะที่ยอดพระเกตุโมฬีเป็นรูปดอกบัวตูม แกะสลักจากหินแก้วเจีย หรือแก้วโป่งขาม ซึ่งเป็นหินที่เกิดขึ้นในดินแดนล้านนาเท่านั้น
• เจดีย์ เป็นปูชนียสถานเก่าแก่ ที่มีคู่มากับวัด เป็นศิลปะแบบล้านนา เดิมก่อนการบูรณะเป็นรูปทรงพม่า วิหารเป็นวิหารไทใหญ่ประยุกต์ผสมผสานกับรูปแบบของวิหารล้านนา ภายในตกแต่งด้วยลวดลายแกะสลัก ลงรักปิดทอง ประกอบกับการกรุฝ้าเพดานแบบ ไตรภูมิและบาลีรูปหงส์เป็นจำนวน 34 ตัว บ่อน้ำชาวบ้านทั่วไปเรียกบ่อน้ำนี้ว่า “บ่อน้ำช้างมูบ”
• อุโบสถ ลักษณะเด่นคือ ลายปูนปั้นที่ผนังด้านนอกของพระอุโบสถ เป็นฝีมือตระกูลช่างเชียงแสน มีความวิจิตรงดงามมาก ภายในมีภาพจิตรกรรมฝาผนังแสดงให้เห็นวิถีชีวิตของชาวเมืองน่าน เป็ฯฝีมือช่างท้องถิ่นยุคปัจจุบัน และบริเวณวัดยังเป็นที่ประดิษฐานเสาหลักเมือง ซึ่งอยู่ในศาลาจัตุรมุขด้านหน้าพระอุโบสถ เสาหลักเมืองสูงประมาณ 3 เมตร ฐานประดับด้วยไม้แกะลวดลายลงรักปิดทอง ยอดเสาแกะสลักเป็นรูปพรหมพักตร์มีชื่อ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา

• คำเชิญขึ้นถวายสักการะหลักเมืองน่านตามทิศอันเป็นอุดมมงคล ดังนี้
• ทิศเหนือ พระเมตตา ท่านท้าวเวสสุวรรณผู้รักษา มีอำนาจ มีบารมี มีความมั่นคง มีความกล้าแข็ง เข้มแข็ง เป็นที่เคารพเกรงขาม
• ทิศตะวันออก พระกรุณา ท่านท้าวธะตะรัฏฐะผู้รักษา มีเสน่ห์ เมตตามหานิยม เป็นที่รักเป็รที่ปรารถนาและชื่นชอบของคนและเทวดา
• ทิศใต้ พระมุทิตา ท่านท้าววิรุฬหะกะผู้รักษา มีความมั่งคั่ง ร่ำรวย อุดมสมบูรณ์ทั้งทรัพย์สมบัติ ชื่อเสียง เกียรติยศ และบริวาร
• ทิศตะวันตก พระอุเบกขา ท่านท้าววิรูปักษ์ผู้รักษา มีความสงบร่มเย็นเป็นสุข มีสันติภาพ ภราดรภาพ เป็นที่เคารพนับถือ เชื่อถือ วันทามิ ทูระโต ฯ

• งานเทศกาล ประเพณีที่สำคัญ
• งานบวงสรวงหลักเมือง กำหนดการจัดงานประจำปีวันที่ 15 เมษายน 2554 ณ วัดมิ่งเมือง

• อานิสงส์การบูชา จะเกิดบารมีด้านการเป็นปราชญ์ มีความรู้ มีชัยชนะ ปลอดภัยจากอุปสรรคต่างๆ
• พระครูสิริธรรมภาณี เจ้าคณะอำเภอเมืองน่าน (เจ้าอาวาสวัดมิ่งเมือง)
• พระยอดขุนพลนครน่าน รุ่นทูลเกล้า บุคคลทั่วไปเชื่อกันว่าเป็นพระที่มีความชนะปลอดภัยจากอุปสรรค์ต่างๆ
• วัดมิ่งเมือง โทร. 08 9522 2451